Badania socjologiczne: Polacy czytają bez zrozumienia

Posted on Styczeń 9, 2015


Opublikowane niedawno badania socjologiczne wskazują na smutny wniosek: umiejętność czytania ze zrozumieniem i krytycznego myślenia w polskim społeczeństwie nie spełnia elementarnych standardów. Może to mieć bardzo negatywne skutki, jeśli chodzi o uzyskiwanie przez Polaków wiedzy i podejmowanie decyzji dotyczących życia publicznego.

Grupie badanych przedstawiono sfabrykowane i prawdziwe wiadomości oraz podsumowania badań naukowych, nie poinformowano ich jednak, że niektóre z nich nie są zgodne z prawdą – zamiast tego, pytano o odczucia. Jak się okazało, ich zdolność odróżniania jednych od drugich znalazła się daleko za innymi państwami OECD.

Paradoksalnie, im mniej prawdopodobna informacja, tym większy odsetek badanych uznawał ją za prawdziwą. Gdy wiadomości przypisywały znanym postaciom wypowiedzi całkowicie sprzeczne z głoszonymi przez nie wcześniej poglądami, liczba osób, które w nie wątpiły spadała poniżej błędu statystycznego.

Z testów wynika również, że polski czytelnik przesuwa wzrokiem bez zrozumienia zwłaszcza po najistotniejszych aspektach tekstu, takich jak liczby i nazwiska. 73% badanych nie wyraziło żadnych wątpliwości wobec statystyk sprzecznych z podstawowymi zasadami matematyki, 24% zaakceptowało je jako prawdziwe wyrażając niepewność, a tylko 11% zauważyło, że nie mogą być autentyczne.

Skoro mniej niż jedna dziesiąta badanych potrafiła dostrzec proste błędy matematyczne, co to mówi o sposobie, w jakim oddają się lekturze?

– Czytelnicy zwykle przyjmują za dobrą monetę wszystko, co szatą graficzną i stylem przypomina źródła, którym zwykli ufać – wyjaśnił znany socjolog, dr Antoni Ściemiński z Politechniki Olsztyńskiej. – Niestety nie przywiązują uwagi do treści. Dotyczy to zwłaszcza materiałów, które mogą wzbudzić silne odruchy emocjonalne, np. wzburzenie, albo które współgrają z uprzedzeniami badanych.

W przypadku suchych informacji, np. o stanie gospodarki lub wizycie dyplomatycznej, zawierających jednak ewidentnie błędy merytoryczne, 15% badanych potrafiło zauważyć, że „coś nie gra”. Jednak gdy tekst zawierał stwierdzenie prowokujące negatywną reakcję, wskaźnik spadał o prawie połowę, do 7%.

– Jedyny wniosek, jaki mogę poprzeć całym swoim autorytetem naukowym to ten, że Polacy są po prostu głupsi od innych narodów. – mówi dr Ściemiński.

Advertisements
Posted in: Nauka, Polska